Girişimlerde (Start-up) Kurucu Ortaklar Arasında Vesting (Hakediş) ve Hisse Opsiyonu Sözleşmesi Nasıl Yapılır?

Türk Ticaret Kanunu (TTK) sistematiğinde şirket ana sözleşmesine doğrudan 'hakediş / vesting' maddeleri yazmak ticaret sicil memurlukları tarafından tescil edilmez; çünkü TTK pay sahipliğini şarta bağlı kılmayı sınırlamıştır.

Bu sorunu çözmek için uygulanan standart uluslararası ve yerel yöntem şudur:

1. 1. Pay Sahipleri Sözleşmesi (Shareholders Agreement - SHA): Kurucu ortaklar arasında şirketten bağımsız olarak bağlayıcı bir SHA imzalanır. Bu sözleşmede '4 yıllık süre, 1 yıl cliff (uçurum)' kuralı detaylandırılır.
2. 2. Cliff ve Call Option (Alım Hakkı) Mekanizması: İlk 1 yıl dolmadan şirketten ayrılan ('Bad Leaver') kurucu, sahip olduğu şirket paylarının tamamını diğer kurucuya veya şirkete 1 TL (nominal) sembolik bedelle devretmekle yükümlü tutulur. 1. yıldan sonra ise her ay/çeyrek %2.08 oranında hisse hak edilmiş (vested) sayılır.
3. 3. Cezai Şart ve Noter Onayı: Hisse devrinden kaçınmayı önlemek için sözleşmeye yüksek tutarlı cezai şart ve hisselerin devrine ilişkin süresiz gayrikabili rücu vekaletname eklenir. Sözleşme mutlaka noter huzurunda imza beyannamesiyle güvenceye alınmalıdır.
4. 4. Anonim Şirket Avantajı: Vesting ve hisse opsiyon planlarında (ESOP) hisse devirlerinin noter şartı olmadan pay defterine ciroyla işlenebilmesi için girişimin Limited yerine Anonim Şirket (A.Ş.) olarak kurulması operasyonel açıdan çok daha esnektir.